หน้าหลัก

Print this page Print this page  |   Send this page Send this page  |   export to PDF Export to PDF

รอบรู้อาเซียน >> รอบรู้อาเซียนทั่วไป
อาเซียนกับความร่วมมือเพื่อสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาที่ยั่งยืน

18 พฤษภาคม 2017 (จำนวนคนอ่าน 16976)

อาเซียนเป็นภูมิภาคที่มีความหลากหลายทางระบบนิเวศและมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในโลก แต่ก็ต้องเผชิญกับปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมด้วยในขณะเดียวกัน เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของประชากรและการพัฒนาเศรษฐกิจในช่วงทีผ่านมา ส่งผลให้ทรัพยากรธรรมชาติ และระบบนิเวศในหลายพื้นที่เสื่อมโทรมลง ความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมจึงเป็นอีกมิติหนึ่งของความร่วมมือในอาเซียน ซึ่งสะท้อนถึงบทบาทที่สร้างสรรค์ของอาเซียนในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
 
กลไกความร่วมมือ
อาเซียนตระหนักถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในภูมิภาคเป็นอย่างดี จึงได้เร่งพัฒนาความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่การริเริ่ม "โครงการสิ่งแวดล้อมอนุภูมิภาคอาเซียนระยะที่ 1” (ASEAN Sub-Regional Environment Programme หรือ ASEP l) ขึ้น เมื่อปี 2520 ภายใต้การสนับสนุนจาก "โครงการสิ่งแวดล้อมสหประชาชาติ” (United Nations Environment Programme หรือ UNEP) เพื่อศึกษาถึงมุมมองและช่องว่างของโครงการด้านสิ่งแวดล้อมที่แต่ละประเทศอาเซียนกำลังดำเนินการอยู่ในขณะนั้น
 
ในปีถัดมา อาเซียนได้ตั้ง "กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมอาเซียน (ASEAN Expert Group on the Environment หรือ AEGE) ขึ้น เพื่อดูแลความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อม ศึกษาปัญหา ตลอดจนให้คำแนะนำต่ออาเซียนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม โดยมีการจัดประชุมครั้งแรกขึ้นเมื่อเดือนธันวาคม 2521 ณ กรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย กลุ่มผู้เชี่ยวชาญดังกล่าวได้ยกระดับขึ้นเป็น "คณะเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านสิ่งแวดล้อมอาเซียน” (ASEAN Senior Officials on the Environment หรือ ASOEN) ในปี 2532 และได้ดำเนินงานต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ถือเป็นกลไกที่มีบทบาทอย่างมากในการศึกษาปัญหาสิ่งแวดล้อม การกลั่นกรองพิจารณาความร่วมมือต่างๆ ตลอดจนการให้คำแนะนำเชิงนโยบายต่อที่ประชุมรัฐมนตรีด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียน
 
กลไกความร่วมมือระดับสูงสุดในด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียนในปัจจุบันคือ "การประชุมรัฐมนตรีอาเซียนด้านสิ่งแวดล้อม” (ASEAN Ministerial Meeting on the Environment – AMME) ซึ่งจักขึ้นครั้งแรกเมื่อปี 2524 และมีกำหนดจัดประชุมอย่างเป็นทางการอย่างน้อยทุกๆ 3 ปี แต่ด้วยความตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปและทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงมีการจัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการขึ้นด้วยเกือบทุกปี ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา เพื่อร่วมกันกำหนดกรอบและแนวทางการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียน รวมทั้งร่วมติดตามความคืบหน้าของกลไกและความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียนด้วย
 
ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญอย่างปัญหามลพิษหมอกควัน ข้ามแดนทวีความรุนแรงขึ้นอย่างมากในช่วงปี 2540-2541 อาเซียนได้จัด "การประชุมรัฐมนตรีว่าด้วยปัญหาหมอกควัน” (ASEAN Ministerial Meeting on Haza – AMMH) ขึ้นในปี 2541 ที่สิงคโปร์ เพื่อหาทางบรรเทาปัญหาดังกล่าว โดยมีการจัดประชุมมาอย่างต่อเนื่อง และในปี 2545 อาเซียนยังได้บรรลุ "ความตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษจากหมอกควันข้ามแดน” (ASEAN Agreement on Transboundary Haza Pollution – AATHP) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันและลดมลพิษจากหมอกควันข้ามแดนอันเกิดจากไฟป่าเป็นสำคัญ
 
พัฒนาการของความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมอาเซียน
ความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียนในช่วงเริ่มแรกเป็นไป เพื่อสร้างคุณค่าให้กับสิ่งแวดล้อมในฐานะที่เป็นทรัพยากรสำคัญของบประเทศสมาชิกและของภูมิภาค แนวทางการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จึงกลายเป็นแนวทางในการดำเนินความร่วมมือ ต่อมาเมื่อประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมขยายวงกว้างขึ้น มีทั้งปัญหาสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงการขาดแคลนแหล่งทรัพยากรน้ำจืด หรือการอุบัติขึ้นของโรคระบาดต่างๆ ทำให้สภาวะแวดล้อมโดยรวมเสื่อมโทรมลง แนวทางความร่วมมือจึงเป็นในลักษณะของการเน้นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างรู้คุณค่ามีประสิทธิภาพ และเกิดประโยชน์สูงสุด
 
ต่อมา อาเซียนเริ่มบูรณาการให้เกิดความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น โดยสร้างความตระหนักรู้ว่าปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่ใช่ปัญหาที่รัฐบาลของประเทศต่างๆ มีหน้าที่แก้ไขเท่านั้น แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากประชาชนทุกคนเป็นกำลังสำคัญด้วย โดยมีการกำหนดเขตพื้นที่ป้องกันและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมขึ้นมาอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของอุทยานแห่งชาติหรือเครือข่ายอนุรักษ์ธรรมชาติ นอกจากนั้น ยังมีการวางแผนงานลดมลภาวะในด้านต่างๆ ทั้งมลภาวะอากาศ น้ำ หรือ ทะเล อย่างครอบคลุมอีกด้วย
 
การสร้างความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียนในช่วงต่อมาเน้นการสร้างความเข้มแข็งและความเป็นระบบให้กับกลไกต่างๆ มากขึ้น โดยได้มีการวางแผนยุทธศาสตร์ด้านสิ่งแวดล้อมของอาเซียนนั้น และมีการบูรณาการสถาบันต่างๆ ภายใต้กลไกอาเซียน เพื่อให้ความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมประสบความสำเร็จ และยังสามารถนำไปสู่ความร่วมมือด้านอื่นๆ ในภูมิภาคได้ด้วย
 
 
 
ข้อมูล หนังสือวิทยุ สราญรมย์
 

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์