หน้าหลัก

Print this page Print this page  |  Send this page Send this page  |  export to PDF Export to PDF

บทความพิเศษ
“เต๊ด” วัฒนธรรมร่วมไทย-เวียดนาม

10 พฤษภาคม 2017 (จำนวนคนอ่าน 2812)

"อาเซียน” เปรียบเสมือนหม้อใบใหญ่ที่อุดมไปด้วยความหลากหลายและความแตกต่าง แต่ภายใต้ความหลากหลายนั้น กลับมีต้นรากทางวัฒนธรรมเดียวกัน...วันนี้เราจะพาไปดูต้นรากทางวัฒนธรรมระหว่างไทยและเวียดนามผ่านประเพณีงาน "เต๊ด” หรือ วันตรุษญวน และการทำขนม Banh Chung จะเกี่ยวข้องกันอย่างไร
 
"ญวน” หรือ "ชาวเวียดนาม” เป็นอีกหนึ่งกลุ่มชาติพันธุ์ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ในประเทศไทยนับตั้งแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา เรื่อยมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่พบว่ามีชาวเวียดนามอพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทย ก็คือ จดหมายเหตุของ เมอร์ซิเออร์ซิมงเดอ ลา ลูแบร์ (Simon de La Loubere) ราชทูตฝรั่งเศส ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ซึ่งได้บันทึกถึง "ชาวโคชินไชน่า” คือชื่อที่ฝรั่งเศสใช้เรียกคนญวน ได้อาศัยอยู่ร่วมกันกับคนลาวและกัมพูชาในบริเวณเกาะเมืองอยุธยา ที่เรียกกันว่า "ชุมชนอินโดจีน” จนกระทั่งถึงแผ่นดินรัตนโกสินทร์ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 มีชาวเวียดนามอพยพเข้ามาอีกหลายกลุ่มซึ่งส่วนใหญ่ลี้ภัยการเมืองและศาสนามาอาศัยอยู่ในที่ต่าง ๆ ทั้งในกรุงเทพฯ จันทบุรี และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะชาวเวียดนามในกรุงเทพฯ ที่ถูกจัดให้อยู่กันเป็นกลุ่ม ๆ ตามศาสนาที่นับถือ ถ้าเป็นพุทธจะอยู่แถวพาหุรัดและบางโพ ส่วนคนที่นับถือคริสต์ก็ให้อยู่ที่สามเสน ซึ่งก็คือ "บ้านญวนสามเสน” ในปัจจุบันนั่นเอง
 
แม้ปัจจุบันคนเวียดนามได้ผสมกลมกลืนกับคนไทยเกือบหมดแล้ว แต่อาหารพื้นบ้านเวียดนามยังคงเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่บ่งบอกถึงรากเหง้าที่มาของบรรพบุรุษได้เป็นอย่างดี อาหารเวียดนามต้นตำรับขนานแท้หลากหลายชนิด เช่น "ปากหม้อญวน” ที่ทำแบบสด ๆ ทั้งแบบนิ่มและแบบที่ทำให้แป้งกรอบ "ก๋วยจั๊บญวน” ที่ภาษาเวียดนาม เรียกว่า "บั๊นกันก๊า” ซึ่งสูตรดั้งเดิมจะใส่เนื้อปลา จึงทำให้เรียกอาหารชนิดนี้อีกชื่อหนึ่งว่า "ปลากริมปลา” ทุก ๆ ปีคนไทยเชื้อสายเวียดนามจะมารวมตัวกันเพื่อร่วมฉลองเทศกาล "เต็ด” (Tet) หรือ "ตรุษญวน” ซึ่งก็คือวันขึ้นปีใหม่ของคนเวียดนาม "เต๊ด” หรือที่ชาวเวียดนามเรียกว่า "เต๊ด เหวียน ด่าน” (Tet Nguyen Dan) เป็นเทศกาลอรุณแรกแห่งปีที่ถือตามปฏิทินทางจันทรคติ ซึ่งมักจะตรงกับช่วงปลายเดือนมกราคมถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ในทุก ๆ ประเทศที่มีคนเวียดนามอยู่ก็จะจัดวันตรุษตรงกัน ผู้คนที่มาร่วมงานในวันนี้ต่างใส่ชุดประจำชาติ "ฮ๋าวหย่าย” หรือไม่ก็สวมเสื้อยืดลายธงชาติเวียดนาม ซึ่งถือเป็นโอกาสอันดีที่จะได้มาพบปะสังสรรค์ในหมู่เพื่อนสนิทมิตรสหายที่เป็นคนเชื้อสายเดียวกัน
 
ในเทศกาล Tet อาหารสำคัญที่ขาดไม่ได้เลย ก็คือ "Banh Chung” เป็นข้าวต้มมัดรูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส (Square Rice Cake) โดยส่วนผสมหลักคือข้าวเหนียว มีถั่วเขียวและเนื้อหมูปรุงด้วยเกลือและพริกไทย ทำเป็นไส้แล้วห่อเป็นสี่เหลี่ยมด้วยใบตอง (green leaf) Chung cake มีเรื่องเล่าถึงที่มาและความสำคัญต่อเทศกาล Tet ซึ่งสะท้อนถึงปรัชญาความเชื่อของคนเวียดนามในสมัยก่อน ที่ว่า "ท้องฟ้า” เป็นวงกลม และ "โลก” เป็นสี่เหลี่ยม ดั่งเช่นรูปทรงสี่เหลี่ยมของ Chung Cake นั่นเอง รวมถึงส่วนผสมที่ประกอบกันเป็น Chung Cake ล้วนมีความหมายเกี่ยวโยงถึงความสัมพันธ์ของคนในครอบครัว การทำ Chung Cake ในช่วงเทศกาล Tet จึงมีความสำคัญกับคนเวียดนามอย่างมาก เป็นช่วงเวลาที่ครอบครัวอยู่กันพร้อมหน้าพร้อมตาและเป็นช่วงเวลาที่ทุกคนต่างคิดถึงเมื่อต้องอยู่ไกลบ้าน
 
การล้อมวงนั่งทำขนม Banh Chung และการอยู่พร้อมหน้าพร้อมตาของสมาชิกครอบครัวในเทศกาลวันตรุษเต๊ด เหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรมที่ยึดโยงคนเอาไว้ด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นคนเวียดนามในประเทศเวียดนามหรือคนไทยเชื้อสายเวียดนามก็ตาม และนี่คืออีกหนึ่งวัฒนธรรมร่วมระหว่างชาติอาเซียน ที่สะท้อนผ่านเทศกาลสำคัญและประเพณีทางศาสนา วัฒนธรรมที่คล้ายคลึงกันนี้เองจึงเป็นการง่ายที่จะเชื่อมโยงถึงกันได้มากขึ้น
 
 
 
ข้อมูล : ASEAN Connect
เรียบเรียง : ปัทมาพร งึ้มนันใจ / ส่วนอาเซียน สำนักการประชาสัมพันธ์ต่างประเทศ

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์