หน้าหลัก

Print this page Print this page  |   Send this page Send this page  |   export to PDF Export to PDF

รอบรู้อาเซียน >> ลาว (Laos)
ลักษณะทางสังคมและวัฒนธรรม สปป.ลาว

30 มีนาคม 2016 (จำนวนคนอ่าน 14613)

วิถีชีวิตของชาวสปป.ลาว ยังคงยึดถือและปฏิบัติตามขนบประเพณีที่สืบทอดต่อๆ กันมา ณ วันนี้ยังคงเป็นวิถีชีวิตแบบเดิมๆ ความเชื่อดั้งเดิมมีอิทธิพลต่อชาวสปป.ลาว ทุกกลุ่ม แม้แต่ชาวสปป.ลาว กลุ่มที่นับถือพุทธศาสนา แต่ก็ยังคงนับถือผีควบคู่ไปด้วย เช่น ความเชื่อเรื่องขวัญ ซึ่งเชื่อว่ามนุษย์จะมีขวัญประจำตัว เมื่อขวัญออกจากร่างกายจะต้องทำพิธีสู่ขวัญ ศาสนาของชาวสปป.ลาวเทิง และชาวสปป.ลาวสูงหลายเผ่ามีการนับถือผีทั้งในธรรมชาติและผีบรรพบุรุษ อาการเจ็บไข้ได้ป่วยจะเกี่ยวข้องกับการกระทำของผีเหมือนในอดีตยังไม่เปลี่ยนแปลงไปตามกระแสโลก
 
งานประเพณีต่างๆ ของชาวสปป.ลาว นอกจากวิถีชีวิตความเป็นอยู่และภาษาไทย-ลาวที่มีความคล้ายคลึงกันแล้ว งานประเพณีต่างๆ ตลอดปีของสปป.ลาว จัดในวัดที่มีอยู่ทั่วประเทศ 5,000 วัด และมีพระสงฆ์ 22,000 รูป ซึ่งดูไม่ต่างจากชาวไทยในภาคอีสานนัก เกือบทั้งหมดเป็นงานประเพณีที่เกี่ยวเนื่องกับพุทธศาสนาเรียกกันว่า ฮีตสิบสอง (ฮีตหมายถึง จารีต) ชาวหลวงพระบางมีงานประเพณีครบทั้งสิบสองเดือนใน หนึ่งปี
 
• เดือนอ้าย บุญเข้ากรรม
ช่วงที่จัด เดือนธันวาคม ซึ่งอยู่ในช่วงฤดูหนาว
ลักษณะงาน จุดประสงค์ของงานนี้ เพื่อให้พระภิกษุเข้าพิธีกรรมปลงอาบัติด้วยการอยู่ในเขตที่จำกัดเพื่อชำระจิตใจให้สะอาด
 
• เดือนยี่ บุญคูณลาน
ช่วงที่จัด หลังฤดูเก็บเกี่ยว
ลักษณะงาน ก่อนที่จะนำข้าวที่นวดแล้วไปเก็บในยุ้งข้าว จะมีการทำบุญขวัญข้าว มีการนิมนต์พระภิกษุมาสวดเป็นสิริมงคลและเป็นนิมิตรหมายที่ดี ให้ปีต่อๆ ไป ทำนาก็จะเกิดผลดียิ่งๆ ขึ้น
 
 
 
 
• เดือนสาม บุญข้าวจี่
ช่วงที่จัด หลังงานวันมาฆบูชา
ลักษณะงาน ชาวนาจะนำข้าวจี่หรือข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วปั้นเป็นก้อนเท่าไข่เป็ดทาเกลือ นำไปเสียบไม้ย่าง จากนั้นตีไข่ทาให้ทั่วแล้วย่างจนไข่สุก แล้วถอดไม้เสียบออก นำน้ำตาลอ้อยยัดลงตรงกลางเป็นไส้ นำถวายพระสงฆ์ในช่วงหมดฤดูทำนาเพื่อเป็นการทำบุญ
 
• เดือนสี่ บุญพระเวส
ช่วงที่จัด เดือนสี่ข้างขึ้นหรือข้างแรมก็ได้
ลักษณะงาน งานบุญพระเวสหรืองานบุญมหาชาติเช่นเดียวกับงานฟังเทศน์พระเวสสันดรชาดกอันเป็นชาดกที่ยิ่งใหญ่ ชาวบ้านจะช่วยกันตกแต่งประดับประดาโรงธรรมด้วยดอกไม้ โดยใช้ดอกบัวในการประดับธรรมาสน์ มีการจัดขบวนแห่พระเวสสันดรและนางมัทรีออกจากป่าเข้าเมืองไปสิ้นสุดที่พระอุโบสถ มีการเทศน์มหเวสสันดร ตลอดวัน
 
• เดือนห้า บุญสงกรานต์
ช่วงที่จัด ตรุษสงกรานต์
ลักษณะงาน มีพิธีรดน้ำพระสงฆ์ คล้ายกับของประเทศไทยนับเป็นงานที่ได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวมากที่สุดและยังถือเป็นวันปีใหม่ของสปป.ลาว เช่นเดียวกับของไทย
 
วันแรกของงานเรียกว่า "วันสังขารล่อง” ชาวหลวงพระบางจะไปจับจ่ายซื้อของและธงรูปพระพุทธเจ้า เพื่อนำ ไปปักกองเจดีย์ทรายริมแม่น้ำโขง ตกเย็นมีการลอยกระทง ภายในกระทงบรรจุกล้วย ขิง ข้าวดำ ข้าวแดง ดอกไม้ ใบพลู ธูปเทียน ดอกดาวเรือง ผมและเล็บของผู้ลอยแล้ว อธิษฐานให้ทุกข์โศกโรคภัยลอยไปกับกระทง
 
วันที่สอง เรียกว่า "วันเนา” ซึ่งช่วงเช้ามีการแห่รูปหุ่นเชิดปู่เยอย่าเยอ และสิงห์แก้วสิงห์คำ ช่วงบ่ายขบวนแห่ ซึ่งนำโดยปู่เยอย่าเยอ ผู้เฒ่าผู้แก่ หัวหน้าหมู่บ้านแต่ละหมู่บ้าน ขบวนพระสงฆ์ นางสงกรานต์ (นางวอ) ขี่สัตว์พาหนะบนรถแห่ ปู่เยอย่าเยอก็จะฟ้อนรำอวยพรให้ลูกหลาน
 
วันที่สาม เรียกว่า "วันสังขารขึ้น” ชาวหลวงพระบางทำข้าวเหนียวนึ่งและนมลูกกวาด พากันเดินขึ้นภูษี ภูเขาสูงกลางเมืองหลวงพระบางระหว่างเดินจะวางข้าวเหนียวและขนมไว้ตามหัวเสาบันไดจนถึงองค์พระธาตุ วิธีการนี้เรียกว่า "การตักบาตรภูษี” มีการโยนข้าวเหนียวลงป่าข้างองค์พระธาตุเป็นการให้ทาน ช่วงบ่ายมีขบวนแห่นางสังขาร และอัญเชิญศีรษะท้าวกบิลพรหมจากวัดเชียงทองไปยังวัดวิชุน มีการสรงน้ำพระที่วัดวิชุน
 
วันที่สี่ นับเป็นวันสำคัญอีกวันหนึ่ง มีการแห่พระบางพระพุทธรูปคู่เมืองหลวง ปีหนึ่งจะอัญเชิญออกมาให้ชาวเมืองสรงน้ำ พระบางนี้จะประดิษฐานอยู่ที่วัดใหม่เป็นเวลา 3 วัน 3 คืน จากนั้นจะอัญเชิญกลับ หอพิพิธภัณฑ์เช่นเดิม
 
• เดือนหก บุญบั้งไฟ
ช่วงที่จัด เดือนหกก่อนฤดูกาลทำนามาถึง ย่างเข้าฤดูฝน
ลักษณะงาน คล้ายกับงานบุญบั้งไฟของภาคอีสานจุดประสงค์เพื่อบูชาหลักเมือง และขอให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล ปีใดที่ไม่มีการทำบุญบั้งไฟ เชื่อว่าปีนั้นจะเกิดเภทภัยต่างๆ และเป็นสัญญาณว่าฤดูการทำนาจะเริ่มต้นแล้ว นับเป็นงานที่กระทำกันมาแต่โบราณ
• เดือนเจ็ด บุญซำฮะ
ช่วงที่จัด เดือนเจ็ด
ลักษณะงาน งานเล็กๆ แต่เป็นงานสำคัญ จุดประสงค์เพื่อการชำระล้างเสนียดจัญไรที่จะเกิดกับบ้านเมือง เพื่อให้บ้านเมืองมีความสงบสุข
 
• เดือนแปด บุญเข้าพรรษา
ช่วงที่จัด วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8
ลักษณะงาน เป็นการเริ่มต้นฤดูเข้าพรรษาเหมือนชาวไทย พระสงฆ์จะหยุดออกบิณฑบาตเป็นเวลา 3 เดือนตามพุทธบัญญัติ นับแต่วันเข้าพรรษาเป็นต้นไป ในวันแรกนี้จะมีการทำบุญกันที่วัดต่างๆ
 
• เดือนเก้า บุญห่อข้าวประดับดิน การส่วงเรือและการล่องเรือไฟ
ช่วงที่จัด เดือนเก้า
ลักษณะงาน บุญห่อข้าวประดับดิน เป็นการทำพิธีกรรมอุทิศส่วนกุศลให้กับวิญญาณบรรพบุรุษและวิญญาณไร้ญาติให้ออกมารับส่วนบุญ ชาวบ้านจะนำอาหารหวานคาว บุหรี่ หมาก พลู ใส่ลงในกรวยใบตองไปวางตามพื้นดินหรือใต้ต้นไม้บริเวณรั้วบ้าน รั้ววัด การส่วงเรือ (ส่วง หมายถึง แข่งขัน) เป็นงานบุญแข่งเรือประจำเดือนเก้า ทุกคุ้ม (หมู่บ้าน) จะนำเรือเข้าแข่งขัน ในอดีตการแข่งเรือถือเป็นการฝึกซ้อมฝีพายเพื่อต่อสู้ข้าศึกที่มาทางน้ำ ปัจจุบันนับเป็นงานบุญที่สนุกสนานงานหนึ่งของชาวหลวงพระบาง
 
• เดือนสิบ บุญข้าวสาก
ช่วงที่จัด วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10
ลักษณะงาน จุดประสงค์ของการจัดงานเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้คนตายหรือเปรต ห่างจากงานวันบุญข้าวประดับดิน 15 วันอันเป็นเวลาที่เปรตต้องกลับไปยังที่อยู่ของตน
 
• เดือนสิบเอ็ด บุญออกพรรษา
ช่วงที่จัด วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11
ลักษณะงาน เป็นงานตักบาตรเทโว มีการจัดอาหารไปถวายพระภิกษุ สามเณร มีการกวนข้าวทิพย์ (กระยาสารท) ถวายมีการถวายผ้าจำนำพรรษา และปราสาทผึ้ง โดยการนำไม้ไผ่มาสานเป็นรูปปราสาท ตกแต่งอย่างสวยงาม และจัดขบวนแห่ปราสาทผึ้งไปถวายพระในตอนค่ำ เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ
 
• เดือนสิบสอง บุญกฐิน
ช่วงที่จัด แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึง เดือนเพ็ญ เดือน 12
ลักษณะงาน เป็นการถวายผ้าแด่พระสงฆ์ที่จำพรรษามาตลอดช่วงเข้าพรรษา นับเป็นงานบุญที่กระทำกันมาแต่โบราณ
 
 
 
 
โดย สำนักงาน ก.พ.

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์