หน้าหลัก

Print this page Print this page  |  Send this page Send this page  |  export to PDF Export to PDF

บทความพิเศษ
ดัชนีการพัฒนามนุษย์ของกลุ่มประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน

13 สิงหาคม 2015 (จำนวนคนอ่าน 6447)
 
โดย  สันติพจน์  กลับดี
 
                     
 
สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development Program : UNDP) ได้จัดทำดัชนีการพัฒนามนุษย์ (Human Development Index: HDI) ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อปี ค.ศ.1990 (พ.ศ.2533) โดยให้ความสำคัญกับ 3 ด้านหลักว่าเป็นตัวบ่งชี้ระดับการพัฒนา ได้แก่ ด้านสุขภาพ (Health) ด้านการศึกษา (Education) และด้านมาตรฐานการครองชีพ (standards of living) และได้จัดทำรายงานดัชนีการพัฒนามนุษย์นี้ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
 
ก่อนที่จะทำการคำนวณหาค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์ได้มีการกำหนดองค์ประกอบในแต่ละด้านหลัก เพื่อสะท้อนให้เห็นระดับการพัฒนาในด้านต่าง ๆ ที่สำคัญ เช่น
1. ด้านสุขภาพ ใช้อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (life expectancy at birth) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาในด้านนี้
 
2. ด้านการศึกษา ใช้จำนวนปีเฉลี่ยที่ได้รับการศึกษา (mean years of schooling) และจำนวนปีที่คาดว่าจะได้รับการศึกษา (Expected Years of Schooling) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาในด้านนี้
 
3. ด้านมาตรฐานการครองชีพ ใช้รายได้มวลรวมประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล (Gross national income (GNI) per capita) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาในด้านนี้
 
นอกจากองค์ประกอบสำคัญในแต่ละด้านดังกล่าวแล้ว ยังเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับในแต่องค์ประกอบต่าง ๆ ในแต่ละด้านในระดับแยกย่อยลงไปอีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งจะไม่กล่าวในที่นี้ (ผู้ที่สนใจสามารถเข้าดูรายละเอียดทั้งหมดได้ที่ http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-report-en-1.pdf)
 
หลังจากรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับองค์ประกอบต่าง ๆ ในแต่ละด้านและเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องในระดับย่อยลงไปดังกล่าวแล้ว ก็จะนำมาคำนวณตามระเบียบวิธี (methodology) ที่กำหนดไว้ โดยค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์ที่คำนวณได้ของแต่ละประเทศจะมีค่าระหว่าง 0-1 (ค่าที่เข้าใกล้ศูนย์ถือว่ามีการพัฒนาน้อย และค่าที่เข้าใกล้ 1 ถือว่ามีการพัฒนามาก) ซึ่งในรายงานฉบับปี ค.ศ.2014 (พ.ศ.2557) ได้แสดงดัชนีการพัฒนามนุษย์ของประเทศต่าง ๆ ทั้งหมด 187 ประเทศ ภายใต้การจำแนกเป็น 4 กลุ่ม ดังนี้
 
1. กลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับสูงมาก (Very High Human Development) ได้แก่ ประเทศที่มีค่าดัชนี ตั้งแต่ 0.800 ขึ้นไป มีทั้งหมด 49 ประเทศ
 
2. กลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับสูง (Very High Human Development) ได้แก่ ประเทศที่มีค่าดัชนีตั้งแต่ 0.700- 0.799 มีทั้งหมด 53 ประเทศ
 
3. กลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับปานกลาง (Medium Human Development) ได้แก่ ประเทศที่มีค่าดัชนีตั้งแต่ 0.55-0.699 มีทั้งหมด 42 ประเทศ
 
4. กลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับต่ำ (Low Human Development) ได้แก่ ประเทศที่มีค่าดัชนีต่ำกว่า 0.55 มีทั้งหมด 43 ประเทศ
 
เมื่อเลือกมาเฉพาะประเทศในกลุ่มประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน พบว่า ค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์และแนวโน้มของค่าดัชนี ระหว่างปี ค.ศ.1980-2013 (พ.ศ.2523-2556) เป็นดังตาราง
 
 
จากข้อมูลในตารางจะเห็นว่าถ้ามองในภาพรวมแล้ว กลุ่มประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนเองมีระดับการพัฒนามนุษย์ที่แตกต่างกันมากโดยเฉพาะจากการสำรวจครั้งล่าสุดในปี พ.ศ. 2556 คือ สิงคโปร์ ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 1 มีค่าดัชนีเท่ากับ 0.901 และเมียนมาซึ่งอยู่ในอันดับที่ 10 มีค่าดัชนีเท่ากับ 0.524
 
นอกจากนี้ เมื่อพิจารณาตามเกณฑ์การจำแนกกลุ่มของ UNDP จะพบว่า
1. มีประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับสูงมาก 2 ประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ และบรูไน
2. มีประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับสูง 2 ประเทศ ได้แก่ มาเลเซีย และไทย
3. มีประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับปานกลาง 5 ประเทศ ได้แก่ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม กัมพูชา และลาว
4. มีประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับต่ำ 1 ประเทศ ได้แก่ เมียนมา
 
ถ้าพิจารณาให้ละเอียดลงไปอีกโดยดูจากข้อมูลในตาราง พบว่า ยังมีความแตกต่างในด้านการพัฒนามนุษย์ระหว่างประเทศต่าง ๆ เป็นอันมาก โดยอาจจะตั้งข้อสังเกตที่น่าสนใจบางประการ เช่น
1. มีกลุ่มประเทศที่มีความก้าวหน้าในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2543-2556 หรือประมาณสิบกว่าปีที่ผ่านมาสูงกว่าประเทศอื่น ๆ 3 ประเทศ ได้แก่ กัมพูชา เมียนมา และลาว ซึ่งมีอัตราการเปลี่ยนแปลงเฉลี่ยต่อปี เกินร้อยละ 1
 
2. ในกลุ่มที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับปานกลาง คือลาวและกัมพูชา มีอัตราการเปลี่ยนแปลงเฉลี่ยต่อปีสูงกว่าเวียดนาม อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์
 
3. สำหรับประเทศไทย ถึงแม้ว่าจะอยู่ในกลุ่มที่มีการพัฒนาสูง แต่เมื่อดูค่าดัชนีล่าสุดคือ ปี พ.ศ.2556 ซึ่งมีค่านี้เท่ากับ 0.722 จะเห็นได้ว่า ตามหลังสิงคโปร์อยู่ประมาณไม่ต่ำกว่า 23 ปี (ปี พ.ศ. 2533 ดัชนีการพัฒนามนุษย์ของสิงคโปร์เท่ากับ 0.744) และเมื่อเทียบกับบรูไนจะเห็นว่า ตามหลังบรูไนอยู่ประมาณไม่ต่ำกว่า 30 ปี (ปี พ.ศ.2523 ดัชนีการพัฒนามนุษย์ของบรูไนเท่ากับ 0.740)
 
เพื่อให้กลุ่มประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนมีความแตกต่างกันในด้านการพัฒนามนุษย์น้อยลง แต่ละประเทศจึงควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาด้านสุขภาพ การศึกษา และมาตรฐานการครองชีพให้มากขึ้น โดยอาจจะศึกษาจากประสบการณ์ของประเทศที่ประสบความสำเร็จมาก่อนแล้ว เช่น ศึกษาเกี่ยวกับการจัดการด้านสุขภาพ ด้านความมั่นคงของมนุษย์ การจัดการด้านการศึกษา (ซึ่งสิงคโปร์อยู่ในอันดับ 1 ของอาเซียน และอยู่ในอันดับที่ 3 ของโลก) ศึกษาการแก้ปัญหาความไม่เสมอภาคระหว่างชายหญิง การจัดการปัญหาความยากจน การจัดการเกี่ยวกับการจ้างงานและสภาวะเสี่ยงในการทำงานและอื่น ๆ โดยเฉพาะจากประสบการณ์ของสิงคโปร์และบรูไน โดยจะช่วยให้ประเทศอื่น ๆ ในประชาคมอาเซียน สามารถพัฒนามนุษย์อันเป็นปัจจัยชี้ขาดในการพัฒนาของแต่ละประเทศในระดับที่สูงขึ้นได้
 
 
 
ส่วนอาเซียน สำนักการประชาสัมพันธ์ต่างประเทศ
กรมประชาสัมพันธ์

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์