หน้าหลัก

Print this page Print this page  |  Send this page Send this page  |  export to PDF Export to PDF

บทความพิเศษ
ความมั่นคงทางอาหารของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน

29 มิถุนายน 2015 (จำนวนคนอ่าน 4275)
 
โดย  สันติพจน์  กลับดี
 
  
 
 
ถ้าจะพูดกันในเรื่องรสชาติอาหาร ย่อมทราบกันเป็นอย่างดีว่าอาหารอาเซียนไม่เป็นรองใคร แต่สิ่งที่ประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนให้ความสนใจในอีกด้านหนึ่งคือ การส่งเสริมความมั่นคงและความปลอดภัยด้านอาหาร ซึ่งเป็นอีกหนึ่งประเด็นความร่วมมือที่ได้ระบุไว้ในแผนงานการจัดตั้งประชาคมฯ
 
ในการวัดความมั่นคงทางอาหารของประเทศต่าง ๆ นั้น the Economist Intelligence Unit ซึ่งเป็นหน่วยงานของนิตยสารชื่อดังระดับโลก คือ the Economist ได้สร้างดัชนีความมั่นคงทางอาหารโลก (Global Food Security Index : GFSI) ขึ้น เพื่อแสดงความมั่นคงทางอาหารของประเทศต่าง ๆ โดยพิจารณาจากองค์ประกอบหลายด้าน ได้แก่
 
1. ความสามารถในการซื้ออาหาร วัดจาก
- สัดส่วนของค่าใช้จ่ายด้านอาหารเทียบกับค่าใช้จ่ายของครัวเรือน
- สัดส่วนของประชากรที่อยู่ใต้เส้นความยากจนของโลก (รายได้รายวันต่ำกว่าอำนาจซื้อของเงิน 2 เหรียญสหรัฐ)
- ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อบุคคลหรือรายได้ต่อบุคคล
- ภาษีการนำเข้าสินค้าเกษตร
- การเข้าถึงแหล่งเงินทุนของเกษตรกร
- การมีเครือข่ายความปลอดภัยทางอาหาร
 
2. ความพอเพียงของอาหาร วัดจาก
- ความพอเพียงของแหล่งอาหาร
- ค่าใช้จ่ายสาธารณะในการวิจัยและพัฒนาด้านอาหาร
- โครงสร้างพื้นฐานทางการเกษตร
- ความผันผวนของผลผลิตทางการเกษตร
- ความไม่มีเสถียรภาพทางการเมือง
- การคอร์รัปชั่น
- ความสามารถในการดูดซับของภาคเมือง
- การสูญเสียอาหาร
 
3. คุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร วัดจาก
- ความหลากหลายของอาหาร
- มาตรฐานในการจัดการด้านอาหาร
- การมีแหล่งวิตามินและเกลือแร่
- คุณภาพของโปรตีนที่มีอยู่
- การมีอาหารที่ปลอดภัย
 
ใน ค.ศ. 2014 the Economist Intelligence Unit ได้แสดงดัชนีความมั่นคงทางอาหารของประเทศต่าง ๆ ไว้ทั้งหมด 109 ประเทศ กำหนดคะแนนเต็มไว้ 100 คะแนน ในส่วนของประเทศสมาชิกอาเซียน แสดงดังตาราง
 
 
ข้อมูลจากตารางแสดงให้เห็นว่าเมื่อเทียบกับทุกประเทศแล้ว ประเทศในอาเซียนส่วนใหญ่มีความมั่นคงทางอาหารในอันดับที่ไม่สูงมากนักยกเว้นสิงคโปร์ สำหรับมาเลเซียและไทยมีความมั่นคงทางอาหารค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ และเมื่อพิจารณาข้อมูลใน ค.ศ. 2013 ประกอบพบว่า สิงคโปร์ มาเลเซีย ไทย และฟิลิปปินส์ มีความมั่นคงทางอาหารเพิ่มขึ้น ส่วนอินโดนีเซียและกัมพูชายังไม่เปลี่ยนแปลงจากเดิม ในขณะที่เวียดนามและเมียนมามีความมั่นคงทางอาหารลดลง
 
ในการจัดทำดัชนีความมั่นคงทางอาหารของ the Economist Intelligence Unit ที่กล่าวมานั้น มีข้อสังเกตบางประการคือ ตัวแปรในการจัดทำดัชนีบางตัว เช่น ความสามารถในการซื้ออาหารซึ่งวัดจากสัดส่วนของค่าใช้จ่ายด้านอาหารเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายของครัวเรือน อาจจะไม่เหมาะกับบางประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่ประชาชนส่วนใหญ่ผลิตอาหารเพื่อการบริโภคเองโดยไม่ผ่านการซื้อขายในตลาด ในลักษณะของการปลูกข้าว เลี้ยงสัตว์ เลี้ยงปลา ปลูกพืช ปลูกผัก เพื่อการบริโภคเอง ทำให้สัดส่วนของค่าใช้จ่ายในการจัดซื้ออาหารต่ำกว่ากรณีของประเทศที่ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ได้ผลิตอาหารเพื่อการบริโภคภายในครัวเรือน และต้องซื้อสินค้าประเภทอาหารทุกชนิดในชีวิตประจำวัน
 
นอกจากนี้ ตัวแปรอื่น ๆ เช่น การมีรายได้ต่ำกว่าอำนาจซื้อของเงิน 2 เหรียญสหรัฐในแต่ละวัน ก็อาจไม่ได้หมายความว่าประชาชนของประเทศนั้นจะขาดความสามารถในการจัดหาอาหารมาบริโภคเสมอไป หรือการใช้มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศเป็นเครื่องบ่งชี้ความสามารถในการจัดหาอาหารมาบริโภค ก็อาจจะไม่สอดคล้องกับสภาพทางสังคมในหลาย ๆ ประเทศ
 
สำหรับประเทศไทยและประเทศสมาชิกอาเซียนนอกจากจะใช้ดัชนีความมั่นคงทางอาหารที่สร้างขึ้นตามแนวทางดังกล่าวเป็นเครื่องชี้วัดและเพื่อการเปรียบเทียบกับประเทศต่าง ๆ ในประชาคมโลกแล้ว อาจจะหาวิธีการสร้างเครื่องชี้วัดความมั่นคงทางอาหารของกลุ่มอาเซียนขึ้นเอง โดยใช้ตัวแปรที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางการผลิต การตลาด และสภาพความเป็นอยู่ของแต่ละประเทศให้มากขึ้น ซึ่งนอกจากจะช่วยสะท้อนความมั่นคงทางอาหารได้ดีขึ้นแล้ว การวิเคราะห์ตัวแปรต่าง ๆ ที่สร้างขึ้นเองยังช่วยให้เห็นจุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส และข้อจำกัด ในการส่งเสริมความมั่นคงและความปลอดภัยทางอาหารในประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนได้ชัดเจนขึ้นอีกด้วย ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการกำหนดกลยุทธ์เพื่อการส่งเสริมความมั่นคงและความปลอดภัยทางอาหารได้อย่างเหมาะสมมากขึ้นด้วยเช่นกัน
 
 
 
ส่วนอาเซียน สำนักการประชาสัมพันธ์ต่างประเทศ
กรมประชาสัมพันธ์

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์