หน้าหลัก

Print this page Print this page  |  Send this page Send this page  |  export to PDF Export to PDF

บทความพิเศษ
การเข้าสู่ประชาคมอาเซียน : ผลต่อความมั่นคงของชาติ

28 พฤษภาคม 2015 (จำนวนคนอ่าน 1917)

โดย  พนารัช  ปรีดากรณ์

เมื่อก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ประเทศสมาชิก 10 ประเทศ กำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายที่สำคัญของการสร้างสภาพแห่งโลกาภิวัตน์โดยเฉพาะทางด้านเศรษฐกิจของภูมิภาค เนื่องจากโลกาภิวัตน์อยู่ในฐานะของผู้กระทำที่มิใช่รัฐ (non-state actor) แต่สามารถแสดงบทบาทที่ก่อให้เกิดภัยคุกคามต่อความมั่นคงของชาติไม่แพ้กันกับที่ผู้กระทำเป็นรัฐ (state actor) โลกาภิวัตน์ทางด้านเศรษฐกิจมีผลต่อความมั่นคงของชาติ ใน 3 ทาง ด้วยกัน ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงศักยภาพของรัฐ การเปลี่ยนพลังอำนาจโดยเปรียบเทียบใหม่ และเกิดความขัดแย้งระหว่างประเทศแบบใหม่ ทั้งนี้ ผลของกระบวนการโลกาภิวัตน์ทางเศรษฐกิจใน 3 ด้าน ดังกล่าวมีลักษณะเกี่ยวข้องและเสริมแรงซึ่งกันและกัน และในบางขอบเขตมีความคาบเกี่ยวกันโดยเกิดผลต่อความมั่นคงผ่านช่องทางลำเลียงที่เป็นเรื่องทางเศรษฐกิจ อาทิ การแลกเปลี่ยนทางเศรษฐกิจ (economic exchange) ที่เข้มข้นขึ้น กระแสการไหลเวียนของข้อมูลข่าวสาร (flow of information) ในที่นี้จะบอกฃ่าวถึงเฉพาะสองด้านนี้

การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจะนำมาซึ่งการเพิ่มขึ้นในปริมาณและความเข้มข้นของการทำธุรกรรมตลาดข้ามพรมแดน เป็นปรากฏการณ์ทางเศรษฐกิจ ซึ่งมองกันว่าเป็นเบื้องแรกและที่สำคัญของโลกาภิวัตน์ทางเศรษฐกิจของอาเซียน โดยที่การผลิตเกิดขึ้นอย่างไม่ปกติธรรมดา มีการเปลี่ยนแปลงโดยลดทอนความเป็นชาติ ในการผลิตลง หน่วยผลิตที่ทำการค้าระหว่างประเทศมีจำนวนเพิ่มขึ้นมาก การร่วมทุนและพันธมิตรทางการค้าเพิ่มจำนวนขึ้น รวมถึงการทำสัญญารับทำต่อ (subcontracting) กับประเทศในภูมิภาค เหล่านี้ย่อมมีนัยยะที่ท้าทายต่อการมีอำนาจอิสระของรัฐที่เกี่ยวข้องกับกฎระเบียบของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และการอิงผลประโยชน์แห่งชาติ
 
ความสะดวกในการเคลื่อนย้ายสิ่งของและบุคคลสร้างความท้าทายใหม่ต่อรัฐที่จะออกกฎหมายเกี่ยวกับการหลีกเร้นในการเดินทางของเศรษฐกิจข้ามพรมแดน การเกิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ย่อมเป็นการยากที่จะต้านกระแสเศรษฐกิจข้ามพรมแดนที่ไม่พึงประสงค์ (จากมุมมองของรัฐ) รวมทั้งกิจกรรมที่สัมพันธ์กันกับการเดินทางของมนุษย์ (การย้ายถิ่น) และสินค้าบางประเภท เช่น ยากล่อมประสาท ปืน สินค้าต้องห้ามอื่น ๆ ซึ่งสินค้าเหล่านี้เป็นสิ่งนอกกฎหมาย นอกจากนั้น การเคลื่อนย้ายที่รวดเร็วและหลีกเร้นได้ง่ายทำให้เกิดเครือข่ายที่เป็นส่วนประกอบของอาชญากรรมที่มีการจัดการ และสามารถหาพันธมิตรข้ามชาติได้ การดำเนินการฟอกเงิน การใช้เงินทุนความช่วยเหลือต่าง ๆ โดยปิดบังกิจกรรมที่ดำเนินการ ในกรณีเช่นนี้พบว่าผู้ก่อการร้ายที่มีเงินทุนหมุนเวียนและผ่านการฟอกเงินจะได้เปรียบอย่างเต็มที่จากสภาพแวดล้อมของสื่อระดับโลก ได้แก่ เว็บไซต์ โทรศัพท์เคลื่อนที่ ผ่านการสร้างเครือข่ายระดับโลกจากการตระหนักถึงโอกาสในการร่วมมือกับกลุ่มอาชญากรรมข้ามชาติ
 
การปฏิรูปทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้โลกถูกเชื่อมเข้าด้วยกัน ปัจจุบันการปฏิรูปนี้มีผลที่ตามมาอย่างล้ำลึกต่อความมั่นคงทางทหารและอำนาจรัฐ จากการสัมพันธ์ของรัฐ-สังคม เมื่อการครอบงำของโลกข้อมูลข่าวสารเกิดขึ้น การแพร่กระจายอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีการสื่อสาร สร้างคำถามเกี่ยวกับบทบาทของข้อมูลข่าวสารในการนิยามความสัมพันธ์ระหว่างรัฐและสังคม ปัจจุบันสื่อโลกาภิวัตน์ เช่น ข่าวผ่านเครือข่ายเคเบิล (Cable News Network : CNN) อินเทอร์เน็ต โทรศัพท์เคลื่อนที่ และดาวเทียม มีอิทธิพลและเป็นเครื่องมือ ก่อการเพื่อหวังผลทางการเมือง และส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติได้ การควบคุมช่องทางโคจรที่สำคัญที่มีผลต่อประเภทของสิ่งที่ส่งเพื่อแพร่กระจายผ่านดาวเทียม หลายรัฐจึงห้ามมิให้เอกชนได้เข้าครอบครองจานดาวเทียมอย่างเด็ดขาด
 
อินเทอร์เน็ตสามารถเป็นภัยคุกคามต่อชาติ และเสริมพลังให้แก่ฝ่ายตรงข้าม เช่น กรณีของอินโดนีเซีย ที่กลุ่มต่อต้านระบอบซูฮาร์โต (Suharto regime) ใช้ทั้งเว็บไซต์และอีเมลในการสื่อสารกับผู้สนับสนุนกลุ่ม รวมทั้งกำหนดรูปแบบของการต่อต้าน การเคลื่อนไหวจลาจลในเมียนมาและเม็กซิโกใช้กลยุทธ์แบบนี้เช่นกัน แต่อำนาจของการใช้อินเทอร์เน็ตก็เกิดผลได้ทั้งสองฝ่าย รัฐเองสามารถมีกลยุทธ์ทั้งในเชิงรับและเชิงรุกในเรื่องนี้ ตัวอย่างของกลยุทธ์เชิงรับ เช่น การจำกัดการใช้อินเทอร์เน็ต ทำการบล็อกเว็บไซต์ ตรวจหาแหล่งเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่พึงประสงค์ ส่วนตัวอย่างของกลยุทธ์เชิงรุก เช่น การใช้อินเทอร์เน็ตเป็นช่องทางส่งผ่านอำนาจบังคับบัญชา ข้อมูลข่าวสาร การโฆษณาชวนเชื่อ และสร้างความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิด ในสภาพแวดล้อมของสื่อหลากมิติ รัฐต้องพยายามสร้างสมดุลในสิ่งที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงให้ได้ เช่น การใช้ประโยชน์เพื่อส่งเสริมการค้าและการลงทุน ขณะเดียวกันก็ต้องรอบคอบในผลกระทบที่จะเกิดกับความมั่นคงทางการเมืองด้วยเช่นกัน
 
ทั้งหมดนี้ทำให้เราเห็นชัดว่า เมื่อเกิดประชาคมอาเซียนโดยเฉพาะประชาคมเศรษฐกิจภัยคุกคามความมั่นคงในรูปแบบใหม่ ๆ ย่อมมีอัตราพุ่งขึ้นอย่างแน่นอนจากความไร้พรมแดนที่มีระดับสูงขึ้น ทำให้เสาประชาคมการเมืองและความมั่นคง ต้องแสวงหาแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาที่มีแนวโน้วโน้มทวีขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
 
 
 
ส่วนอาเซียน สำนักการประชาสัมพันธ์ต่างประเทศ
กรมประชาสัมพันธ์

กรมประชาสัมพันธ์ เลขที่ 9 ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระราม6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
Tel.02 618 2323 ต่อ1719, 1723 Fax. 02 618 2372 E-mail:  aseanthai@hotmail.com


จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์